SÁCH “HẢI NGOẠI KỶ SỰ” DO NXB ĐẠI HỌC SƯ PHẠM XUẤT BẢN CÓ ĐIỂM GÌ MỚI ?

15:42:00  13/04/2016

   Hải ngoại kỷ sự của nhà sư Thích Đại Sán (1633 – 1705), người Trung Quốc sống vào cuối thời Minh – đầu thời Thanh, là một sử liệu vô cùng quý giá viết về nước ta cuối thế kỉ XVII. Cùng với nhiều sử liệu trong nước và các tài liệu của người nước ngoài khác (người phương Tây, người Trung Quốc...) đương thời và đời sau, cuốn sách góp phần tái hiện bức tranh lịch sử của Đại Việt (tên gọi nước ta thời đó), đặc biệt là của mảnh đất phương Nam, một cách đa dạng, nhiều mặt, đặc biệt trong đó có cả vấn đề thời sự hiện nay là chủ quyền của nước ta với các quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Từ lâu, cuốn sách đã được giới nghiên cứu trong và ngoài nước biết đến, dẫn dụng, nhưng vì sách bằng chữ Hán nên chỉ những ai biết chữ Hán mới tiếp cận được và khai thác nó như là tài liệu nguyên cấp. Việc sử dụng phổ biến khá hạn chế. Còn độc giả phổ thông hầu như không thể tiếp cận tác phẩm. Năm 1963, nhận thức được tầm quan trọng của cuốn sách, Uỷ ban Phiên dịch sử liệu Việt Nam – Viện Đại học Huế (cụ thể là của nhà Hán học Nguyễn Duy Bột, sử gia Nguyễn Phương...), đã tiến hành phiên dịch và công bố bản dịch tác phẩm này. Kể từ đó, cuốn sách trở thành một tư liệu không thể thiếu cho những ai nghiên cứu cũng như quan tâm đến lịch sử Việt Nam thế kỉ XVII. Sự xuất hiện của bản dịch đã tạo thuận lợi rất nhiều cho việc tiếp cận tác phẩm của đông đảo độc giả. Tuy nhiên, thời gian từ khi bản dịch ra đời cho đến nay cũng đã trải qua hơn nửa thế kỉ khiến cho nhu cầu tiếp cận cuốn sách gặp một số khó khăn. Chẳng hạn, do sách in ra không nhiều, lại trải qua bao thăng trầm lịch sử, cho nên bạn đọc ngày nay muốn có bản dịch này trong tay cũng không hề dễ dàng. Điều đó nảy sinh nhu cầu phải tái bản lại cuốn sách. Thứ nữa, vì đây là bản dịch đầu tiên (dù các dịch giả là những nhà Hán học uyên thâm, nhà nghiên cứu có uy tín), nên không thể tránh khỏi những thiếu sót, nhầm lẫn (kể cả những sai sót về chế bản, ấn loát). Ngay khi vừa ra đời, bản dịch đã được góp ý, bình luận và mãi cho đến gần đây, nó lại tiếp tục được góp ý, phủ chính. Đặc biệt, có cả thiếu sót trong việc không in kèm nguyên bản chữ Hán để độc giả có thể đối chiếu, kiểm chứng. Hơn nữa, sự phát triển của các môn khoa học, đặc biệt là các môn khoa học xã hội nhân văn, cũng giúp cho việc nhận ra một số bất cập của bản dịch đầu tiên này cùng với những thông tin về tác giả, tác phẩm. Việc hiệu chỉnh, chú thích, cập nhật các thông tin mới cho bản dịch là việc làm cần thiết (theo ý kiến của một số chuyên gia, thậm chí nếu có điều kiện thì có thể dịch lại tác phẩm). Việc tìm hiểu, đánh giá thêm về tác giả, tác phẩm cũng hết sức có ý nghĩa trong điều kiện và hoàn cảnh hiện nay.

   Nhằm đáp ứng các nhu cầu trên, Nhà xuất bản Đại học Sư phạm quyết định cho tái bản lại bản dịch năm 1963 với những hiệu chỉnh nhất định. Đối với ý kiến về việc dịch lại tác phẩm này, chúng tôi thiết nghĩ, nếu có điều kiện thì cũng có thể dịch lại hoàn toàn, nhưng cũng có thể không quá nhất thiết vì bản dịch năm 1963 đã khá tốt, chỉ cần một số hiệu chỉnh, bổ sung nhất định là có thể đáp ứng tốt các nhu cầu hiện nay. Việc tiến hành dịch lại cũng không hề đơn giản trong điều kiện hiện nay. Đó là lí do vì sao chúng tôi chọn cách tái bản lại bản dịch.

   Như đã nói ở trên, bản hiệu chỉnh, bổ sung lần này, ngoài việc kế thừa ấn bản năm 1963, sẽ có những điểm mới và khác biệt như sau:

   – Bổ sung bài giới thiệu về “Thích Đại Sán và cuốn Hải ngoại kỷ sự” với những thông tin mới có tính tổng hợp, khái quát và dẫn nhập.

   – Hiệu chỉnh một số khác biệt về chính tả, phát âm, phiên âm… cho phù hợp với tiếng Việt phổ thông hiện nay (mà không ảnh hưởng đến ý nghĩa), ví dụ: nhơn – nhân, châu – chu, thâu – thu, tỹ mỹ – tỉ mỉ, nẽo – nẻo, vẽ – vẻ, băng khoăng – băn khoăn, cỡi – cưỡi, bửu – bảo, bổn – bản, khương – khang, bịnh – bệnh, nầy – này, phước – phúc, trược – trọc, linh đinh – lênh đênh, giả – trả, Quốc cậu – Quốc cữu, xoả – xoã, phỉ tuý – phỉ thuý, dồi mài – dùi mài, tợ – tựa…). Riêng lời giới thiệu của L.M. Cao Văn Luận thì giữ nguyên như cũ. Tên sách Hải ngoại kỷ sự cũng giữ nguyên như cũ. Một số trường hợp, chúng tôi vẫn giữ nguyên cách viết và phát âm cũ như những trường hợp vẫn dùng phổ biến toàn quốc (ví dụ: châu bản, châu phê, Bố chánh sứ…), những danh xưng hiện đại tại địa phương (ví dụ: Nguyễn Sanh Mai…).

   – Hiệu chỉnh một số sai sót trong chế bản, in ấn ở bản in năm 1963 (như dấu câu, phụ âm, vần, cách ngắt câu, đoạn…) sau khi đối chiếu với nguyên bản Hán văn (các bản in ván gỗ, in thạch bản và in chế bản điện tử đã qua hiệu điểm); đồng thời cũng cập nhật phần “đính chính” của chính ấn bản năm1963 sau khi nó được phát hành.

   – Hiệu chỉnh một số nhầm lẫn, thiếu sót trong bản dịch (dịch sót, thiếu ngắt câu, đọc tên người, tên sách…). Các phần dịch sót trong bản dịch từ nguyên bản chữ Hán sẽ được chúng tôi bổ sung vào ngay của bản dịch chính văn nhưng để bên trong dấu ngoặc vuông […]. Các phần nhầm lẫn, thiếu sót trong dịch thuật của bản dịch trước chúng tôi sẽ chú thích phía dưới văn bản (đánh dấu (*) để phân biệt với các chú thích ở ấn bản năm 1963).

    Bổ sung khoảng 400 chú thích cho bản dịch (đánh dấu (*) để phân biệt với các chú thích ở ấn bản năm 1963). Các chú thích của bản dịch năm 1963 cũng được “bổ chú” (và đánh dấu (*)) hoặc vi hiệu chỉnh nếu cần thiết.

   – Bổ sung nguyên bản chữ Hán Hải ngoại kỷ sự (bản được lưu tàng tại Đông Dương văn khố) vốn đã được ảnh ấn trong sách của GS. Trần Kinh Hoà (năm 1960).

   – Bổ sung phần phiên âm Hán Việt cho các bài thơ, qua đó người đọc có thể đối chiếu phần nào và thưởng thức vần điệu, âm hưởng của các bài thơ gần với nguyên tác hơn.

   – Bổ sung một số tư liệu hình ảnh mới so với ấn bản năm 1963 (bản chụp các bản in tác phẩm, hình ảnh các tác phẩm khác của tác giả...).

   – …

   Việc hiệu chỉnh, bổ sung, giới thiệu do TS. Nguyễn Thanh Tùng (Trường Đại học Sư phạm Hà Nội) thực hiện. Trong quá trình chuẩn bị xuất bản cuốn sách, chúng tôi nhận được sự động viên, giúp đỡ của nhiều cá nhân: GS.TS.NGND. Nguyễn Ngọc San, GS.TS. Đỗ Việt Hùng, cố PGS.TS.NGƯT. Nguyễn Đăng Na (Trường Đại học Sư phạm Hà Nội), PGS.TS. Nguyễn Kim Sơn (Đại học Quốc gia Hà Nội), TS. Phạm Văn Tuấn (Viện Nghiên cứu Hán Nôm – Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam), ThS. Nguyễn Phúc Anh (Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội), ThS. Trần Văn Quyến (Trung tâm Hà Nội học và Phát triển Thủ đô thuộc Viện Việt Nam học và Khoa học phát triển – Đại học Quốc gia Hà Nội), Nhà nghiên cứu Trần Quang Đức, TS. Lê Hiến Chương, ThS. Vũ Đức Liêm (Trường Đại học Sư phạm Hà Nội), ThS. Trần Thị Diệu Hiền (Nghiên cứu sinh Đại học Đông Hoa, Đài Loan)... Nhân đây, thay mặt người hiệu chú và tập thể nhà xuất bản, chúng tôi xin chân thành cảm ơn!

   Chúng tôi cũng xin chân thành cảm ơn các nhà khoa học trong Hội đồng thẩm định đã dành công sức, trí tuệ để đọc và đóng góp những ý kiến quý báu trong lần xuất bản này.

   Do các điều kiện chủ quan và khách quan, khi tái sử dụng ấn bản năm 1963 chúng tôi chưa liên hệ được với các cá nhân và tập thể có liên quan, đặc biệt là các dịch giả. Việc xuất bản này là vì lợi ích chung của cộng đồng, xuất phát từ nhu cầu tri thức và tâm huyết với quê hương đất nước,đặc biệt là nội dung liên quan đến việc khẳng định chủ quyền biển đảo của Việt Nam hiện nay. Vì vậy, qua phần giới thiệu này, chúng tôi muốn gửi lời xin phép và lời cảm ơn sâu sắc đến những người có liên quan. Cũng do các điều kiện chủ quan và khách quan trong quá trình xuất bản (có hiệu chú bổ sung) công trình này, mặc dù đã có nhiều cố gắng, nhưng chắc chắn khó tránh khỏi những thiếu sót, hạn chế. Chúng tôi mong muốn đón nhận được sự góp ý chân thành và cung cấp thêm tư liệu để khi có dịp tái bản cuốn sách sẽ được hoàn thiện hơn.

Ảnh bìa sách “Hải ngoại kỷ sự” do NXB Đại học Sư phạm ấn hành năm 2016

 

Tài liệu xem nhiều


THEO DÕI CHÚNG TÔI TRÊN FACEBOOK
HƯỚNG DẪN MUA HÀNG
LIÊN HỆ
THEO DÕI CHÚNG TÔI TRÊN FACEBOOK

BẢN QUYỀN THUỘC NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
© Copyright 2015 nxbdhsp.edu.vn, All rights reserved